Phát triển bản thân trong nghề xây dựng, với tôi, bắt đầu từ việc thôi trách người khác. Bài trước tôi nói chuyện cái thưởng bất công. Bài này tôi nói mặt còn lại, và nó khó nghe hơn. Hồi trẻ tôi hay trách sếp. Trách ông không nhìn thấy tôi làm gì. Trách ông thưởng sai người. Trách công ty không có cơ chế. Rồi tôi làm sếp. Và tôi mới hiểu ra một chuyện.
Trả lời nhanh: Phát triển bản thân trong nghề xây dựng không nằm ở việc làm nhiều giờ hơn. Nó nằm ở việc làm cho kết quả của mình đo được bằng con số và có bằng chứng. Người làm tốt và đo được cái tốt của mình thì có quyền lựa chọn, ở lại hay ra đi đều trong tư thế được mời.
Lời hứa tôi không giữ được
Cách đây mười lăm năm, tôi tự nhủ: “Nếu được làm sếp, tôi sẽ tăng lương cho anh em thật cao, sẽ trao cho anh em nhiều cơ hội để ai cũng có cuộc sống tốt nhất.”
Rồi tôi làm sếp thật. Tôi vẫn nghĩ vậy, vẫn muốn làm vậy.
Nhưng thực tế: số người tôi tăng lương được thì ít, số người tôi không làm được gì thì nhiều.
Không phải vì tôi đổi ý. Là vì quỹ lương có hạn. Tôi phải giải trình từng đồng. Và bản thân tôi cũng có sếp của mình.
Sếp cũng đang bị kẹt như mình
Tôi nói thẳng chỗ này: phần lớn các sếp không phải là người muốn giữ tiền của anh em. Ông ấy cũng đang bị kẹt.
- Ông phải chứng minh với cấp trên rằng anh em xứng đáng. Mà muốn chứng minh thì phải có số.
- Ông có mười người dưới quyền, quỹ chỉ đủ tăng cho ba. Ông chọn ba người nói được kết quả của mình bằng con số.
- Ông cũng bị đánh giá bằng kết quả của cả đội. Ai giúp ông ra kết quả, ông giữ.
Nói vậy không phải để bênh sếp. Nói vậy để anh em thấy: ngồi trách thì không đổi được gì cả. Kể cả khi mình trách đúng.
Làm tốt, trước hết là làm cho mình
Đây mới là chỗ tôi muốn anh em nghĩ kỹ. Mình làm tốt, trước hết là làm cho mình. Công ty chỉ là chỗ mình luyện nghề và được trả tiền để luyện.
Cái bảng ngân sách anh em học cách lập, nó theo anh em suốt đời. Cách đọc sức khỏe dự án bằng ba phép chia, cách dựng file dòng tiền, thói quen ghi sổ phát sinh, sang công ty khác vẫn dùng được. Mở công ty riêng vẫn dùng được.
Lương thì công ty trả rồi thôi. Nghề thì không ai lấy lại được.
Tôi biết có anh em đang nghĩ: “Công ty này bạc, làm cho lắm cũng vậy.” Có thể đúng. Nhưng nếu anh em vì vậy mà không học, không làm cho tới, thì người thiệt là ai?
Ba câu tôi muốn anh em tự hỏi
Hỏi thật lòng, không cần trả lời ai.
- Nếu ngày mai tôi nghỉ việc, tôi mang theo được cái gì, ngoài tờ quyết định thôi việc?
- Năm nay tôi giỏi hơn năm ngoái ở chỗ nào? Nói được một chỗ cụ thể không?
- Nếu sếp muốn tăng lương cho tôi, ông ấy lấy gì để bảo vệ trước cấp trên?
Câu thứ ba là câu đau nhất. Vì nó cho thấy rất nhiều khi mình không bị đối xử bất công. Mình chỉ đang không cho ai công cụ để đối xử công bằng với mình.
Làm tốt để có quyền lựa chọn
Tôi không bảo anh em cam chịu. Ngược lại.
Người làm tốt và đo được cái tốt của mình thì có quyền lựa chọn. Công ty này không ghi nhận thì đi công ty khác. Và đi trong tư thế được mời, không phải tư thế bỏ chạy.
Còn người làm nhiều mà không đo được thì đi đâu cũng vậy. Vì sang chỗ mới, người ta cũng hỏi đúng câu cũ: “Em làm được gì?”
Bằng chứng năng lực trông như thế nào?
Một bằng chứng tốt có ba phần: việc gì, kết quả bằng tiền hoặc bằng ngày, và giấy tờ chứng minh. Dưới đây là cách nói khác nhau của cùng một việc.
| Cách nói không có bằng chứng | Cách nói có bằng chứng |
|---|---|
| “Em lo hồ sơ thanh toán” | “Em rút thời gian làm hồ sơ từ 25 ngày xuống 7 ngày, có bảng theo dõi từng đợt” |
| “Em theo dõi vật tư” | “Em phát hiện hao hụt thép vượt định mức, có biên bản và số liệu đối chiếu” |
| “Em làm phát sinh” | “Em đưa các phát sinh vào sổ, có công văn cho từng việc, có giá trị được duyệt” |
Cột bên phải không cần là thành tích lớn. Nó chỉ cần có số và có giấy.
Làm ngay hôm nay: 15 phút với tờ giấy
Lấy tờ giấy, viết ba dòng:
- Năm nay tôi làm được gì mà năm ngoái chưa làm được?
- Việc đó tiết kiệm hoặc mang về cho dự án bao nhiêu tiền?
- Tôi có bằng chứng gì không?
Nếu dòng thứ ba trống, thì việc tuần này của anh em là làm cho nó có.
Câu hỏi thường gặp
Công ty không ghi nhận thì có nên nghỉ không?
Đó là lựa chọn của mỗi người. Nhưng hãy đi khi đã có bằng chứng năng lực trong tay. Đi trong tư thế được mời khác hẳn đi trong tư thế bỏ chạy.
Kỹ sư kỹ thuật thì đo kết quả bằng gì?
Bằng tiền hoặc bằng ngày. Ví dụ biện pháp mới giảm được bao nhiêu chi phí, rút được bao nhiêu ngày tiến độ, giảm bao nhiêu hao hụt. Quy ra được con số thì sếp mới mang đi bảo vệ được.
Học thêm kỹ năng quản lý có phải bỏ nghề kỹ thuật không?
Không. Kỹ năng quản lý giúp cái giỏi kỹ thuật của anh em được nhìn thấy. Người quản lý giỏi trong ngành này thường là người từng làm kỹ thuật giỏi.
Đọc trọn Sổ tay và học cùng tôi
Bài này là một chương trong Sổ tay Thực chiến Quản lý Hiệu quả Dự án của tôi. Nếu anh em muốn đi tiếp:
- Xem đầy đủ và đăng ký nhận Sổ tay tại: https://xaydung.ai/so-tay-thuc-chien-quan-ly-hieu-qua-du-an/
- Tham gia chương trình 2 ngày chia sẻ bí quyết Quản Lý Hiệu Quả Dự Án từ hơn 20 năm làm nghề Quản Lý Chi Phí của tôi hoàn toàn MIỄN PHÍ tại: https://huanluyenkysu.com/qlhqda/
