Dòng tiền dự án xây dựng là chuyện của cả công ty, nhưng anh em công trường phải hiểu. Vì mình là người tạo ra nó. Có một chuyện nghe hơi vô lý mà lại rất thật: dự án lời mà công ty vẫn chết. Tôi thấy nhiều rồi. Lý do đơn giản: mình chi tiền nhanh mà thu tiền chậm.
Trả lời nhanh: Dòng tiền dự án xây dựng thường âm vì nhà thầu chi ra trung bình khoảng 30 ngày, còn tiền thu về mất khoảng 105 ngày. Chênh lệch 75 ngày nghĩa là công ty phải tự bỏ tiền nuôi dự án. Dự án chạy 10 tỷ một tháng thì cần sẵn khoảng 25 tỷ nằm ngoài liên tục.
Hai con số anh em nên thuộc
Mình trả tiền ra: lương hằng tháng, vật tư 15 đến 30 ngày, thầu phụ theo đợt. Tính bình quân khoảng 30 ngày.
Tiền vào phải đi qua nghiệm thu, hồ sơ, duyệt, chuyển. Khoảng 105 ngày.
Chênh lệch 75 ngày. Nghĩa là công ty phải tự bỏ tiền nuôi dự án suốt 75 ngày. Dự án chạy 10 tỷ một tháng thì phải có sẵn khoảng 25 tỷ nằm ngoài liên tục.
Vì sao nhà thầu hay chết đúng lúc ăn nên làm ra?
Đó là lý do vì sao nhà thầu hay chết đúng lúc đang ăn nên làm ra. Không phải lúc ế việc.
Càng nhận nhiều dự án, lỗ hổng 75 ngày càng phình to. Tới lúc vượt quá sức của cái két.
Nghe thì ngược đời. Nhưng ai làm tài chính nhà thầu lâu năm đều thấy. Nhiều việc chưa chắc là tin vui, nếu tiền không theo kịp việc.
Bốn tình huống dòng tiền dự án xây dựng
Nhìn hai con số lời lỗ và tiền mặt cùng lúc, anh em biết ngay dự án đang ở đâu.
| Lời hay lỗ | Tiền mặt | Chuyện gì đang xảy ra | |
|---|---|---|---|
| A | Lời | Dư | Khỏe. Nhưng vẫn phải canh mấy tháng tới. |
| B | Lời | Hụt | Phổ biến nhất, và nguy nhất. Làm tốt, lời thật, mà tiền kẹt trong hồ sơ. Sổ sách đẹp, thực tế phải đi vay trả lương. |
| C | Lỗ | Dư | Có tạm ứng lớn nên rủng rỉnh, đem đi nuôi dự án khác. Vui được vài tháng rồi tới lúc phải trả. |
| D | Lỗ | Hụt | Dừng lại. Ngồi lại với chủ đầu tư. Càng làm càng mất. |
Tình huống B: nguy nhất vì nhìn rất yên tâm
Ở dự án tôi kể trong bài về năm con số, dự án lời 8,66 tỷ, mà tiền mặt hụt 5,97 tỷ. Hai con số cùng một dự án, cùng một ngày.
Giám đốc dự án nhìn con số đầu thì báo “dự án tốt”. Giám đốc tài chính nhìn con số sau thì hỏi “dự án này đang đốt tiền của công ty à?”.
Cả hai đều đúng. Và cả hai đều thiếu. Phải nhìn cả hai mới ra chuyện.
Tình huống C: vui vì tạm ứng
Tạm ứng lớn làm tài khoản rủng rỉnh. Nhưng tạm ứng là tiền sẽ bị khấu trừ dần. Đem tiền đó đi nuôi dự án khác là đang vay của chính tương lai mình.
Anh em công trường góp phần vào dòng tiền ở đâu?
Phần lớn khoảng 105 ngày tiền vào nằm ở những khâu công trường làm được: nghiệm thu đúng hẹn, làm hồ sơ thanh toán sớm, phát sinh có văn bản. Mỗi ngày rút ngắn ở đó là một ngày công ty bớt phải tự bỏ tiền.
Vì vậy tôi muốn anh em nhìn hồ sơ thanh toán như một phần của dòng tiền, không phải việc giấy tờ. Hồ sơ chậm một tuần là cái két của công ty phải gánh thêm một tuần.
Làm ngay hôm nay
Hỏi kế toán hoặc tự tính: từ đầu dự án tới giờ, thu về bao nhiêu, chi ra bao nhiêu. Lấy thu trừ chi.
Rồi tính riêng: nghiệm thu bao nhiêu, chi phí bao nhiêu. Lấy nghiệm thu trừ chi phí.
Hai con số đó khác nhau. Anh em hiểu được chỗ khác nhau đó là đã hơn phần lớn người cùng nghề.
Cách ước nhanh số vốn công ty phải chuẩn bị cho một dự án
Từ hai con số ngày chi và ngày thu, anh em ước được số vốn phải để sẵn. Cách tính đơn giản như sau.
- Lấy sản lượng bình quân một tháng của dự án.
- Lấy số ngày thu bình quân trừ số ngày chi bình quân.
- Nhân sản lượng tháng với số ngày chênh, rồi chia cho 30.
Với dự án chạy 10 tỷ một tháng, chênh 75 ngày: 10 × 75 ÷ 30 = 25 tỷ. Đó là số tiền phải nằm ngoài liên tục để dự án chạy được.
Dùng số ngày thật, không dùng số ngày hợp đồng
Số ngày thu nên lấy từ chính dự án của mình. Trong bài về hồ sơ thanh toán, hợp đồng ghi 65 ngày mà thực tế mất 109 ngày. Nếu lập kế hoạch tiền bằng 65 ngày, công ty sẽ thiếu tiền đúng lúc không ngờ tới.
Ai nên biết con số này?
Không chỉ giám đốc tài chính. Chỉ huy trưởng cũng nên biết. Khi biết mỗi tuần hồ sơ chậm làm cái két nặng thêm bao nhiêu, cách anh em ưu tiên việc ở công trường sẽ khác.
Câu hỏi thường gặp
Lời trên sổ sách mà thiếu tiền mặt là do đâu?
Do tiền đã chi ra nhưng chưa thu về được. Giá trị đã làm đã nghiệm thu được ghi nhận vào kết quả, nhưng tiền vẫn nằm trong hồ sơ chờ duyệt hoặc chờ tới hạn trả. Trong khi lương, vật tư, thầu phụ thì phải trả ngay.
Lỗ hổng 75 ngày có rút ngắn được không?
Rút được một phần. Phía chi có thể thương lượng thời hạn trả vật tư, thầu phụ. Phía thu có thể rút ngắn khâu nghiệm thu và hồ sơ thanh toán, vì đó là khâu nằm trong tay nhà thầu.
Tình huống D thì nên làm gì?
Dừng lại và ngồi với chủ đầu tư. Lỗ mà tiền mặt cũng hụt thì càng làm càng mất. Cần xem lại phạm vi, đơn giá, phát sinh và tiến độ thanh toán trước khi đi tiếp.
Kỹ sư công trường có cần quan tâm dòng tiền không?
Có. Kỹ sư không trả lương hay vay ngân hàng, nhưng kỹ sư quyết định tốc độ tiền về qua nghiệm thu và hồ sơ. Hiểu dòng tiền giúp anh em biết việc nào của mình đang làm cái két công ty nặng thêm.
Đọc trọn Sổ tay và học cùng tôi
Bài này là một chương trong Sổ tay Thực chiến Quản lý Hiệu quả Dự án của tôi. Nếu anh em muốn đi tiếp:
- Xem đầy đủ và đăng ký nhận Sổ tay tại: https://xaydung.ai/so-tay-thuc-chien-quan-ly-hieu-qua-du-an/
- Tham gia chương trình 2 ngày chia sẻ bí quyết Quản Lý Hiệu Quả Dự Án từ hơn 20 năm làm nghề Quản Lý Chi Phí của tôi hoàn toàn MIỄN PHÍ tại: https://huanluyenkysu.com/qlhqda/
