Lộ trình thăng tiến kỹ sư xây dựng không chỉ phụ thuộc vào tay nghề. Bài này tôi viết cho những anh em đã lớn tuổi trong nghề mà vẫn thấy mình đứng nguyên chỗ. Tôi bắt đầu bằng chuyện một người tôi quý.
Trả lời nhanh: Nghề xây dựng có một cái ngưỡng rõ ràng. Trước ngưỡng, người ta trả tiền cho cái anh em tự tay làm được. Sau ngưỡng, người ta trả tiền cho cái anh em quản được bằng số và bằng hệ thống. Ba kỹ năng giúp vượt ngưỡng: tổ chức dữ liệu, tổng hợp số nhanh, và đọc sức khỏe dự án bằng vài con số.
Anh Tư và thằng nhỏ mới ra trường
Anh Tư làm kết cấu mười lăm năm. Nhìn bản vẽ là biết chỗ nào sẽ vướng. Ván khuôn, giàn giáo, biện pháp, hỏi gì anh cũng có câu trả lời. Anh em công trường nể anh thật lòng.
Có thằng nhỏ vào sau anh tám năm. Kỹ thuật thì thua anh xa. Nhưng nó biết làm bảng, biết vẽ biểu đồ. Mỗi thứ hai nó gửi sếp một trang giấy có số.
Ba năm sau nó lên chỉ huy phó. Năm năm sau nó làm chỉ huy trưởng. Anh Tư vẫn là kỹ sư kết cấu, lương nhích mỗi năm vài phần trăm.
Có lần ngồi nhậu, anh Tư nói với tôi, giọng không cay đắng, chỉ mệt: “Anh không tị nó đâu Linh. Anh chỉ tiếc là không ai nói với anh sớm hơn.”
Tôi kể chuyện này không phải để chê anh Tư. Tôi kể vì tôi thấy quá nhiều anh Tư trong nghề mình. Người giỏi thật, tử tế thật, mà kẹt lại.
Cái trần vô hình nằm ở đâu?
Nghề mình có một cái ngưỡng rất rõ. Trước ngưỡng đó, người ta trả tiền cho cái anh em làm được bằng tay và bằng đầu. Sau ngưỡng đó, người ta trả tiền cho cái anh em quản được bằng số và bằng hệ thống.
| Trước cái trần | Sau cái trần | |
|---|---|---|
| Người ta trả cho | Cái mình tự tay làm | Cái mình làm cho người khác làm được |
| Giá trị đo bằng | Số giờ mình bỏ ra | Số tiền dự án giữ lại được |
| Muốn tăng thu nhập | Làm nhiều hơn, muộn hơn | Quản nhiều hơn, sâu hơn |
| Giới hạn | 24 giờ một ngày, sức khỏe có hạn | Gần như không có giới hạn |
Anh em thấy chưa? Cái trần đó không phải do công ty đặt ra. Nó là cái trần của mô hình mình đang bán. Bán giờ công thì trần là 24 giờ. Bán khả năng quản lý thì trần cao hơn nhiều.
Ba thứ tôi ước có người dạy tôi sớm mười năm
- Cách tổ chức dữ liệu (WBS). Nghe học thuật nhưng đơn giản lắm: đặt tên và mã cho mọi thứ theo một quy tắc chung, để sau này ráp lại được.
- Cách tổng hợp số nhanh (Pivot Table). Học nửa buổi, dùng cả đời. Nó biến ba ngày làm báo cáo thành ba phút.
- Cách đọc sức khỏe dự án bằng vài con số. Ba phép chia: nhanh hay chậm, đắt hay rẻ, cuối cùng tốn bao nhiêu. Vậy thôi.
Ba thứ này cộng lại học chừng hai ngày. Hai ngày đó, tôi nghĩ, đáng giá hơn nhiều năm cày cuốc thêm giờ.
Học quản lý không phải là bỏ nghề kỹ thuật
Tôi muốn nói thẳng một câu: anh em đừng nghĩ học quản lý là bỏ nghề kỹ thuật. Ngược lại.
Người quản lý giỏi nhất trong ngành này luôn là người từng làm kỹ thuật giỏi. Cái vốn kỹ thuật của anh em là thứ mấy người học quản trị kinh doanh không có được.
Anh em chỉ đang thiếu một cái ngôn ngữ để dịch cái giỏi đó ra thành con số cho người khác thấy.
Trên công trường thực tế: “trang giấy có số” của thằng nhỏ là gì?
Nhìn lại câu chuyện, thứ tạo ra khác biệt không phải là bằng cấp hay quan hệ. Đó là một trang giấy mỗi thứ hai.
Một trang giấy như vậy thường chỉ cần: kế hoạch tuần, thực tế tuần, chênh lệch do đâu, việc cần sếp hỗ trợ. Làm đều mỗi tuần, sau một năm sếp có 50 lần nhìn thấy người đó nắm việc thế nào.
Làm ngay hôm nay
Chọn một trong ba kỹ năng ở trên mà anh em chưa có. Dành ra một buổi tối trong tuần này để bắt đầu. Pivot Table là lựa chọn dễ nhất, vì Excel nào cũng có sẵn.
Những thay đổi nhỏ để bắt đầu bước qua cái trần
Không ai vượt trần trong một đêm. Nhưng có vài việc nhỏ làm được ngay từ tuần này.
| Việc | Vì sao có tác dụng |
|---|---|
| Mỗi thứ Hai gửi sếp một trang có số | Sếp thấy anh em nắm việc, đều đặn, không chỉ khi có chuyện |
| Quy việc của mình ra tiền hoặc ra ngày | Cái giỏi kỹ thuật thành thứ người khác đo được |
| Hướng dẫn một người khác làm được việc mình làm | Bắt đầu chuyển từ “tự tay làm” sang “làm cho người khác làm được” |
| Học một trong ba kỹ năng ở trên | Có công cụ để làm ba việc kia nhanh hơn |
Bốn việc này đều không cần ai cho phép. Cũng không cần đổi công ty hay đổi vị trí. Chỉ cần bắt đầu và làm đều.
Thước đo của bản thân sau một năm
Sau một năm làm đều, anh em thử nhìn lại: mình có bao nhiêu trang số đã gửi, quy ra được bao nhiêu tiền dự án giữ lại, đã kèm được ai. Đó là hồ sơ năng lực thật, thứ đáng giá hơn mọi lời tự giới thiệu.
Câu hỏi thường gặp
Lớn tuổi rồi học thêm có muộn không?
Không muộn. Ba kỹ năng trên học chừng hai ngày. Cái vốn kỹ thuật nhiều năm của anh em chính là lợi thế khi dùng chúng, vì anh em hiểu con số đang nói gì.
Vì sao người kỹ thuật kém hơn lại thăng tiến nhanh hơn?
Vì người đó làm cho kết quả của mình nhìn thấy được bằng con số. Sếp đề bạt người mà sếp chứng minh được với cấp trên là xứng đáng.
WBS có phải chỉ dành cho dự án lớn?
Không. Dự án nhỏ càng cần, vì dữ liệu ít người lo. Đặt tên và mã thống nhất ngay từ đầu giúp mọi báo cáo sau này ráp vào nhau được.
Đọc trọn Sổ tay và học cùng tôi
Bài này là một chương trong Sổ tay Thực chiến Quản lý Hiệu quả Dự án của tôi. Nếu anh em muốn đi tiếp:
- Xem đầy đủ và đăng ký nhận Sổ tay tại: https://xaydung.ai/so-tay-thuc-chien-quan-ly-hieu-qua-du-an/
- Tham gia chương trình 2 ngày chia sẻ bí quyết Quản Lý Hiệu Quả Dự Án từ hơn 20 năm làm nghề Quản Lý Chi Phí của tôi hoàn toàn MIỄN PHÍ tại: https://huanluyenkysu.com/qlhqda/
