Cách giao việc cho AI: minh họa cho bài “ba điều tôi dặn nó, và một điều không bao giờ giao”

Cách giao việc cho AI quyết định nó giúp được anh em hay gây rắc rối cho anh em. Dùng thì dùng, nhưng phải biết chỗ dừng. Sau một thời gian dùng trợ lý AI cho việc quản lý chi phí, tôi rút ra ba điều luôn dặn nó, và một điều tôi không bao giờ giao.

Trả lời nhanh: Cách giao việc cho AI an toàn gồm ba điều: nói rõ nó là ai, đang ở đâu, số liệu là gì, cần gì và trình bày sao; dặn thẳng thiếu số thì ghi [CẦN BỔ SUNG], cấm bịa; và phân loại dữ liệu xanh, vàng, đỏ trước khi đưa vào. Một điều không bao giờ giao: chữ ký trên văn bản gửi ra ngoài.

Điều thứ nhất: nói cho nó biết nó là ai và đang ở đâu

Giao việc cho thằng em mới vào nghề thì phải nói rõ. Giao việc cho agent cũng vậy. Tôi hay dặn đủ năm ý.

Nói cho nó biếtVí dụ
Mày là ai“Mày là kỹ sư QS 15 năm kinh nghiệm, làm nhà cao tầng ở Việt Nam.”
Đang ở đâu“Dự án chung cư 25 tầng, hợp đồng 320 tỷ, đơn giá cố định, đang tháng thứ 8.”
Đây là số liệu“Đây là bảng ngân sách và chi phí 8 tháng: [dán bảng vào]”
Tao cần gì“Chỉ ra 5 gói lệch nhiều nhất, đoán nguyên nhân, đề xuất việc phải làm.”
Trình bày sao“Bảng 4 cột. Dưới 400 chữ. Đừng viết văn hoa.”

Giao việc mơ hồ thì nhận về thứ vô dụng. Cái này đúng với người, đúng luôn với máy.

Điều thứ hai: thiếu số thì phải nói thiếu, cấm bịa

Đối chiếu bản gốc trước khi dùng kết quả AI

Cái dở lớn nhất của mấy công cụ này là nó không biết nói “em không biết”. Thiếu dữ liệu là nó điền đại một con số nghe rất hợp lý.

Nên tôi luôn dặn thẳng vào câu lệnh: “Chỗ nào thiếu dữ liệu thì ghi [CẦN BỔ SUNG], tuyệt đối không tự điền số.”

Câu này ngắn mà cứu được nhiều lần. Một ô ghi [CẦN BỔ SUNG] làm báo cáo nhìn chưa tròn. Nhưng một con số bịa nằm trong báo cáo thì tới lúc phát hiện, người mất uy tín là mình.

Điều thứ ba: cái gì được đưa cho nó, cái gì không

LoạiVí dụQuy tắc
XanhTiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức nhà nước, kiến thức chungThoải mái
VàngTiến độ, sản lượng, khối lượng, biên bản họpChỉ dùng công cụ công ty đã duyệt
ĐỏĐơn giá thầu phụ, biên lợi nhuận, điều khoản hợp đồng, thông tin cá nhânẨn danh trước khi đưa. Tuyệt đối không dùng công cụ miễn phí ngoài kia.

Ba màu này dễ nhớ và dễ dạy cho cả đội. Trước khi dán bất cứ thứ gì vào một công cụ AI, chỉ cần hỏi: cái này màu gì?

Và một điều tôi không bao giờ giao

Cách giao việc cho AI: hỏi sai thì nhận sai: câu lệnh chung chung cho kết quả lan man

Chữ ký là của tôi. Không phải của nó.

Mọi văn bản gửi ra ngoài, cho chủ đầu tư, cho tư vấn, cho thầu phụ, đều phải có người đọc lại và ký. Agent viết nháp, người quyết định.

Tôi nói rõ chỗ này vì tôi biết sẽ có anh em ham nhanh mà bỏ bước. Ngày nó sai một lần thôi, cái sai đó mang tên anh em, không mang tên công cụ.

Ba cái bẫy khi bắt đầu dùng

Sai lầm khởi đầu đắt giá nhất khi triển khai AI
  • Giao cho máy cái việc mà chính mình cũng chưa làm được bằng tay. Máy tự động hóa quy trình, nó không nghĩ ra quy trình giùm mình.
  • Không có ai chịu trách nhiệm cho từng việc. Mỗi việc giao cho agent phải có một người chủ, giống như mỗi chỉ số phải có một người chủ.
  • Không đo. Không đo thì ba tháng sau không ai biết nó có đáng giữ không, rồi nó chết lặng lẽ.

Một câu lệnh mẫu ghép đủ ba điều

Ghép ba điều lại, một câu lệnh giao việc có dạng như sau:

“Mày là kỹ sư QS 15 năm kinh nghiệm, làm nhà cao tầng ở Việt Nam. Dự án chung cư 25 tầng, hợp đồng 320 tỷ, đơn giá cố định, đang tháng thứ 8. Đây là bảng ngân sách và chi phí 8 tháng đã ẩn tên thầu phụ. Chỉ ra 5 gói lệch nhiều nhất, đoán nguyên nhân, đề xuất việc phải làm. Bảng 4 cột, dưới 400 chữ. Chỗ nào thiếu dữ liệu thì ghi [CẦN BỔ SUNG], tuyệt đối không tự điền số.”

Kết quả trả về vẫn là bản nháp. Người đọc lại, sửa, và ký vẫn là anh em.

Làm ngay hôm nay

Cách giao việc cho AI: checklist bốn câu hỏi trước khi ứng dụng AI

Lấy câu lệnh AI anh em dùng gần nhất. Kiểm tra xem nó có đủ năm ý chưa, có câu cấm bịa chưa, và dữ liệu dán vào thuộc màu gì. Thiếu chỗ nào thì sửa lại và lưu thành mẫu dùng cho lần sau.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao phải dặn AI “cấm bịa”?

Vì khi thiếu dữ liệu, nhiều công cụ AI có xu hướng điền một con số nghe hợp lý thay vì nói là không biết. Dặn thẳng trong câu lệnh giúp các chỗ thiếu hiện ra để người kiểm tra bổ sung.

Dữ liệu màu đỏ có bao giờ được đưa vào AI không?

Chỉ khi đã ẩn danh và dùng công cụ được công ty duyệt. Không dùng công cụ miễn phí bên ngoài cho đơn giá thầu phụ, biên lợi nhuận, điều khoản hợp đồng hay thông tin cá nhân.

Ai nên đọc lại văn bản do AI viết?

Người sẽ ký văn bản đó. Đọc lại không chỉ để sửa câu chữ, mà để kiểm từng con số với dữ liệu gốc.

Đọc trọn Sổ tay và học cùng tôi

Bài này là một chương trong Sổ tay Thực chiến Quản lý Hiệu quả Dự án của tôi. Nếu anh em muốn đi tiếp:

  1. Xem đầy đủ và đăng ký nhận Sổ tay tại: https://xaydung.ai/so-tay-thuc-chien-quan-ly-hieu-qua-du-an/
  2. Tham gia chương trình 2 ngày chia sẻ bí quyết Quản Lý Hiệu Quả Dự Án từ hơn 20 năm làm nghề Quản Lý Chi Phí của tôi hoàn toàn MIỄN PHÍ tại: https://huanluyenkysu.com/qlhqda/
Lên đầu trang